Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, İHA’ların kullanımını sıkı denetime alıyor. Yeni talimat taslağı, İHA’lar için kayıt, takip ve izin süreçlerini merkezileştiriyor.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), artan İHA kullanımını düzenlemek amacıyla yeni bir talimat taslağı hazırladı. Taslak, İHA’ların tasarımı, üretimi, piyasaya arzı ve Türk hava sahasında işletilmesine ilişkin güvenlik ve teknik esasları yeniden belirliyor.
Hazırlanan ‘İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı’ taslağına göre, İHA operasyonları riske göre açık, özel ve sertifikalı olmak üzere üç kategoriye ayrılacak. Sertifikalı kategorideki İHA’lar, kalabalık insan grupları üzerinden uçuş yapabilecek, insan ve tehlikeli madde taşıyabilecek. Yabancı tescilli İHA’lar için Türk hava sahasında uçuş izni almak en az 20 gün öncesinden gerekecek.
SHGM, Türkiye’deki tüm İHA sistemlerinin tescil, kayıt, denetim ve yetkilendirme süreçlerini yönetecek olan İHA Takip ve Trafik Yönetim Sistemi’ni (İHATTYS) kuracak. Bu sistem, İHA trafiğini merkezi olarak izleyip yönetecek, anlık konum takibi ve uçuş emniyeti tespitlerini gerçekleştirecek. Sistem ayrıca, kayıtlı İHA’ların konum ve uçuş durum bilgilerini izleyecek, coğrafi bölge verilerini dijital formatta yayımlayacak ve uçuş izni başvurularını çevrimiçi olarak kayıt altına alacak.
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış İHA sistemleri ile serbest bölgelerde veya meskun mahal dışında gerçekleştirilecek tarımsal operasyonlarda, İHATTYS üzerinden yapılacak bildirim yeterli olacak. Bu tür operasyonlar için ayrıca bir yetkilendirme aranmayacak.
Talimata aykırı hareket edenlere idari para cezaları uygulanacak. SHGM, denetimler sonucu talimat gerekliliklerini karşılamadığı tespit edilen işleticilerin operasyonel yetkilendirmelerini, sertifikalarını veya pilotların yetkinlik belgelerini sınırlandırabilecek, askıya alabilecek veya iptal edebilecek. Gerekli izinler alınmadan veya belirlenen sahalar dışına çıkılarak gerçekleştirilen uçuşlarda ise ilgili şahıs ve işletmeler hakkında idari yaptırım işlemleri başlatılacak.
İHA’ların terör ve yasa dışı kullanıma karşı tedbir alma yükümlülüğü işletici ve pilotlarda olacak. Mahremiyet ihlali durumunda Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanacak. Açık ve özel kategorilerde İHA kullanacak uzaktan pilotlar için yaş sınırı 16 olarak belirlendi. Ancak belirli şartlar altında bu yaş sınırı esnetilebilecek.
Yabancı tescilli İHA işleticileri, Türk hava sahasında operasyon yapmak istediklerinde, tescil edildikleri ülkenin otoritesinden aldıkları geçerli operasyonel yetkilendirmeyi ve risk analizlerini sunmak zorunda olacak. Bu tür operasyonlar için en az 20 gün önceden SHGM’ye başvuru yapılması ve izin alınması gerekecek. Acil durumlar veya kamu güvenliği gibi öngörülemeyen hallerde başvuru süresi kısaltılabilecek veya bu şart aranmaksızın geçici uçuş izni verilebilecek.
Özel veya sertifikalı kategoride operasyon yapanlar ile belirli ağırlık ve sensör özelliklerine sahip İHA’ları işletenler, SHGM’nin sistemine kayıt yaptıracak. Sertifikalı kategorideki İHA’lar ile belirli ağırlığın üzerindekiler, SHGM Hava Aracı Sicili’ne tescil edilecek ve işaret alacak. Kayıt ve tescil başvuruları, ilgili kurumların işlemlerinin ardından en geç 15 iş günü içinde tamamlanacak.
