Hürmüz Boğazı’nda ticari gemi geçişleri, ABD-İran çatışmasının 100. gününde normal seviyelerin %90’ından fazla geriledi. Petrol ve LNG taşımacılığında büyük düşüş yaşandı.
Basra Körfezi’nin stratejik girişinde yer alan Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemi geçişleri, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının 100. gününde önemli ölçüde azaldı. 7 Haziran itibarıyla Boğaz’ı geçen ticari gemi sayısı, normal şartlardaki bir haftalık trafiğe denk gelen yaklaşık 10 gemiye düştü. Bu durum, küresel petrol ve LNG ticaretinin kritik noktalarından birinde büyük bir daralma yaşandığını gösteriyor.
Savaş öncesinde günlük küresel petrol tüketiminin ve LNG ticaretinin %20’si, deniz yoluyla yapılan gübre ticaretinin ise üçte biri Hürmüz Boğazı’ndan geçiyordu. Ancak 28 Şubat’ta başlayan saldırılar sonrası bu rakamlarda dramatik bir düşüş yaşandı.
Savaşın 100 günlük bilançosu, Hürmüz Boğazı’ndaki ticari trafiğin savaş öncesi seviyelere göre %90’dan fazla gerilediğini ortaya koydu. 7 Haziran’a kadar geçen toplam 988 ticari geminin 84’ü konteyner gemisiydi. Bu geçişlerin ortalaması günde 10 gemiye düşerken, yaklaşık 1000 gemi normal şartlarda Boğaz’daki bir haftalık trafiği oluşturuyor.
Geçiş yapan gemilerin önemli bir kısmının yaptırım kapsamındaki veya ‘gölge filo’ olarak adlandırılan gemilerden oluştuğu belirtiliyor. Bazı gemiler Otomatik Tanımlama Sistemi’ni (AIS) kapatarak geçerken, İran kara sularında oluşturulan ‘İran rotası’ adı verilen yeni bir güzergah da kullanılmaya başlandı. Uluslararası Denizcilik Örgütü’nün belirlediği rotayı kullanan gemiler de bulunuyor.
28 Şubat’ta 78 gemiyle başlayan düşüş, 2 Mart’ta 13 gemiye kadar geriledi. Savaş döneminde en yoğun trafik 18 Nisan’da 27 gemiyle yaşandı. 7 Mayıs ise sadece bir geminin geçtiği en sakin gün olarak kayıtlara geçti. Bu dönemde Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerin ana rotası Körfez üreticileri ile Asya ve Afrika’daki belirli ülkeler oldu; Batı ülkeleriyle ticaret ise büyük ölçüde durdu.
Savaşın 100 gününde Hürmüz Boğazı’ndan geçen 456 petrol ve petrol ürünü taşıyan gemi, toplam geçişlerin önemli bir bölümünü oluşturdu. 28 Şubat’ta 50 olan ham petrol ve petrol ürünü gemisi geçişi, 1 Mart’ta 17’ye, 2 Mart’ta 6’ya ve 3 Mart’ta 2’ye kadar düştü. Bu dönemde petrol ve petrol ürünü gemisi geçişinin olmadığı günler de yaşandı.
Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinde de büyük bir daralma görüldü. Katar’daki LNG tesislerinde yaşanan üretim duruşu nedeniyle günlerce LNG gemisi geçişi olmadı. 28 Şubat’tan sonraki ilk LNG gemisi 2 Nisan’da Boğaz’ı geçti. Savaşın 100 gününde toplamda sadece 18 LNG gemisi geçti. Bu rakam, toplam geçişlerin yaklaşık %2’sini oluşturuyor.
149 LPG gemisi ise toplam geçişlerin %15’ini oluşturdu. Bu gemilerin çoğu İran limanlarından yüklendi. Kuru yük gemileri ise %28’lik bir paya sahip olarak daha çeşitli rotalar izledi. Savaşın başlamasının ardından Körfez’de mahsur kalan yaklaşık 10 yolcu gemisi de bu dönemde Boğaz’dan geçiş yapabildi.
