Güney Lübnan’da yeni bir işgal mi doğuyor?

Güney Lübnan’daki İsrail-Hizbullah Çatışmaları ve Bölgesel Dinamikler

Güney Lübnan’daki çatışmalar devam ederken, bölgede ortaya çıkan tablo, bölgenin geleceği hakkında yeni tartışmaları beraberinde getiriyor. ABD’nin arabuluculuğunda yürütülen ateşkes ve müzakere girişimlerine rağmen, İsrail ordusu sınır hattında ve stratejik bölgelerde varlığını artırmaya devam ediyor. Son haftalardaki gelişmeler, Tel Aviv yönetiminin Hizbullah tehdidini gerekçe göstererek yürüttüğü geçici askeri operasyonun ötesinde soruları gündeme getiriyor. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından bölgede yeni bir diplomatik süreç şekillenmeye başladı. Washington, İran ile yürütülen temasları ilerletmeye çalışırken, Lübnan dosyası da önemli bir başlık haline geldi. İran yönetimi, Lübnan’daki çatışmaların sona ermesini geniş kapsamlı bir anlaşmanın şartı olarak görürken, İsrail ise Hizbullah’ın tamamen etkisiz hale getirilmeden bölgeden çekilmeyeceği mesajını iletiyor. Son gelişmeler, bu ayrışmayı gözler önüne serdi.

ABD destekli ateşkes girişimleri ve müzakereler devam ederken, İsrail Güney Lübnan’daki operasyonlarını genişletti, yeni bölgeleri kontrol altına aldı ve sembolik öneme sahip Şakif Kalesi gibi noktaları ele geçirdi. Diğer yandan Hizbullah ve İran, İsrail’in Lübnan’dan çekilmesini kalıcı bir uzlaşmanın ön şartı olarak görüyor. Bu durum, Güney Lübnan’daki tartışmanın sadece İsrail-Hizbullah çatışmalarıyla sınırlı olmadığını ortaya koyuyor. Asıl soru, İsrail’in güvenlik gerekçesiyle yürüttüğü askeri varlığın geçici olup olmadığı. Litani hattından Şakif Kalesi’ne kadar yaşanan gelişmeler, İsrail’in Güney Lübnan’da yeni bir fiili durum yaratıp yaratmadığı sorusunu akıllara getiriyor.

Güney Lübnan’da yaşanan olayları anlamak için bölgenin tarihine bakmak gerekiyor. İsrail ve Hizbullah arasındaki mücadelede önemli bir rol oynayan Litani Nehri, yıllardır sınır, güvenlik, işgal ve direniş konularının odağında bulunuyor. İsrail, Litani hattını 1978 ve 1982 yıllarındaki saldırılarında temel güvenlik sınırlarından biri olarak gördü. Özellikle 1982 işgalinin ardından Güney Lübnan’da oluşturulan “güvenlik kuşağı”, İsrail’in stratejik araçlarından biri haline geldi. Tel Aviv yönetimi bu uygulamayı sınır güvenliğiyle açıklarken, Lübnan bunu fiili işgal olarak değerlendirdi. Bu nedenle Litani Nehri’nin gündeme gelmesi, Lübnan’daki geçmiş hafızaları canlandırıyor. İsrail Savunma Bakanı, ordunun Litani Nehri’ne kadar uzanan bölgede güvenlik düzenlemelerini sürdüreceğini ve Hizbullah’ın bu hatta yaklaşmasına izin vermeyeceğini belirtti. Lübnan ise İsrail’in stratejik noktaları neden kalıcı olarak kontrol altında tuttuğunu sorguluyor.

Şakif Kalesi gibi stratejik bir noktanın kontrolü, İsrail’in Güney Lübnan’da sürdürdüğü askeri varlığın geçici olup olmadığı konusunda yeni tartışmaları beraberinde getiriyor. Güney Lübnan’daki köylerin boşaltılması, tampon bölge tartışmalarının yeniden gündeme gelmesi ve İsrail’in çekilme takvimi hakkında net bir açıklama yapmaması, bölgede yeni bir fiili durumun oluştuğu yönündeki yorumları güçlendiriyor. Bugün tartışılan konu, İsrail’in Güney Lübnan’da ne kadar süre kalacağı ve bu yeni tablonun kalıcı bir güvenlik kuşağına dönüşüp dönüşmeyeceği. İsrail, askeri varlığını Hizbullah’ı sınır hattından uzak tutma argümanıyla açıklıyor. Ancak sahadaki durum, İsrail’in kontrol ettiği alanların geçici çatışma noktalarıyla sınırlı olmadığını gösteriyor. Bu durum, Güney Lübnan’da kalıcı bir işgalin işareti olarak okunuyor.

Güney Lübnan’daki İsrail’in askeri varlığı, sadece askeri değil aynı zamanda demografik ve siyasi sonuçlar doğuran bir durumu beraberinde getiriyor. İsrail’in Hizbullah’ı sınırdan uzaklaştırmak amacıyla kalıcı bir askeri hat kurması, geçmişteki güvenlik kuşağı uygulamasını anımsatıyor. 1980’lerden 2000 yılına kadar devam eden güvenlik kuşağı, İsrail tarafından sınır güvenliği gerekçesiyle savunulmuş ancak Lübnan’da uzun süreli bir işgal olarak değerlendirilmişti. Bugün benzer bir hafıza yeniden canlanıyor. İsrail’in, ateşkes ve diplomatik girişimlere rağmen sahadaki askeri varlığını sürdürmesi, Lübnanlı aktörler açısından Güney Lübnan’da yeni bir nüfuz alanı oluşturma çabası olarak okunuyor. Bu bağlamda Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Barış Gücü’nün (UNIFIL) rolü de tartışmalı hale geliyor. UNIFIL, İsrail-Lübnan sınırında uzun yıllardır görev yapıyor ancak son gelişmeler, uluslararası gücün sınırlı etkinliğini gösteriyor.

Güney Lübnan’da yaşananlar sadece İsrail-Hizbullah çatışmasının bir uzantısı olarak değerlendirilemez. Bölgenin kimin kontrolünde olacağı, sivillerin evlerine dönme durumu, Lübnan devletinin güneydeki etkinliği ve İsrail’in çekilip çekilmeyeceği gibi sorular, savaş sonrası düzenin temel unsurlarını oluşturuyor. İsrail’in güvenlik gerekçesiyle sürdürdüğü askeri varlık, kalıcı hale gelirse bu durum sadece Lübnan için değil, tüm bölge için yeni bir kriz anlamına gelebilir. Güney Lübnan’da oluşacak yeni fiili düzen, İran-Hizbullah hattından İsrail’in kuzey güvenliğine, ABD’nin diplomasi çabalarından bölgesel ateşkes arayışlarına kadar birçok konuyu etkileyebilir. Bu bağlamda Lübnan dosyası, İran savaşının neresinde olduğu sorusunu beraberinde getiriyor. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrasında oluşan yeni diplomatik sürecin odak noktalarından biri artık Lübnan. Washington İran ile temasları sürdürürken, Lübnan cephesinde yeni tırmanışları engellemeye çalışıyor. İran ise İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarını bölgesel bir konu olarak değerlendiriyor. İsrail’in Hizbullah tehdidine karşı askeri varlığını sürdürme kararlılığı, Güney Lübnan’da yeni bölgesel denklemlerin nasıl şekilleneceği üzerinden okunuyor.