Türkiye, TÜİK verilerine göre son 10 yılda AR-GE harcamalarını 33 kat artırarak 980 milyar lirayı aştı. Yüksek teknoloji yatırımları 45 kat yükseldi.
Türkiye’nin araştırma ve geliştirme (AR-GE) harcamaları, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan verilere göre son 10 yılda rekor seviyelere ulaştı. Savunma, havacılık ve uzay gibi stratejik alanlardaki teknolojik ilerlemeyi destekleyen yatırımlar, 2025 yılında 980 milyar 428 milyon liraya yükseldi. Bu dönemde toplam AR-GE harcamaları 2 trilyon 550 milyar lirayı aşarken, Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) içindeki payı yüzde 1,55 olarak gerçekleşti.
AR-GE harcamaları 2016 yılında 29 milyar 412 milyon lira seviyesindeyken, 2021’de ilk kez 100 milyar lira sınırını aşarak 101 milyar 738 milyon liraya yükseldi. Bu tutar 2022’de 198 milyar 670 milyon lira, 2023’te 377 milyar 542 milyon lira ve 2024’te 651 milyar 822 milyon lira olarak kaydedildi. Böylece 2016-2025 döneminde harcamalar 33 kat artış gösterdi.
AR-GE personel sayısı, incelenen dönemde 178 bin 805 kişi artarak önemli bir yükseliş kaydetti. Tam zaman eş değeri (TZE) cinsinden personel sayısı 2016’da 139 bin 177 kişiden 2025’te 317 bin 982 kişiye ulaştı. Kadın AR-GE personelinin toplam içindeki oranı ise 2016’daki yüzde 31,4’ten geçen yıl yüzde 34,1’e yükseldi.
Personelin öğrenim durumu dağılımına bakıldığında, 2025 yılı itibarıyla yüzde 40,6’sının lisans mezunu olduğu görüldü. Doktora veya eş değeri eğitime sahip personel oranı yüzde 31, yüksek lisans mezunları ise yüzde 19,4’lük bir dilimi oluşturdu. En yüksek AR-GE harcamasının gerçekleştiği bölge İstanbul olurken, bu ili Ankara ve Kocaeli ile Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova bölgeleri takip etti.
İmalat sanayisinde teknoloji düzeyine göre AR-GE harcamaları incelendiğinde, yüksek teknoloji alanına yapılan yatırımların belirgin bir ivme kazandığı ortaya çıktı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın Milli Teknoloji Hamlesi kapsamındaki çalışmalarıyla 2016’da 3 milyar 452 milyon lira olan yüksek teknoloji AR-GE harcaması, 10 yılda yaklaşık 45 kat artarak 154 milyar 24 milyon liraya ulaştı.
Geçen yıl imalat sanayisindeki toplam 322 milyar 656 milyon liralık AR-GE harcamasının yüzde 47,7’sini yüksek teknoloji faaliyetindeki girişimler gerçekleştirdi. Orta yüksek teknoloji faaliyetleri yüzde 40,7’lik pay alırken, orta düşük teknoloji yüzde 7,2 ve düşük teknoloji yüzde 4,4’lük oranlarda kaldı.
